Δύστροπος συνάδελφος

 

Κάθε εργασιακός χώρος έχει τουλάχιστον έναν εκνευριστικό ή δύστροπο συνάδελφο, που συμπεριφέρεται αρνητικά απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια για καλή συνεργασία. Συνήθως η αγαπημένη ενασχόλησή του είναι να σχολιάζει τους πάντες και τα πάντα στο γραφείο, βάζοντας παράλληλα «τρικλοποδιές» σε εκείνους που δείχνουν ότι ξεχωρίζουν για τις ικανότητές τους. Έτσι επιτυγχάνει –με ομολογουμένως ιδιαίτερη άνεση- να στενοχωρεί και να εξοργίζει τους πάντες, προκαλώντας επιπλέον στρες από αυτό που ήδη βιώνουμε λόγω φόρτου εργασίας. Πώς πρέπει, όμως, να τον αντιμετωπίσουμε; Υπάρχουν περιθώρια καλύτερης επικοινωνίας;

Δεν είναι σπάνιες οι στιγμές, που μια «συναδελφική» σχέση έχει ως αποτέλεσμα να βροντάμε πίσω μας την πόρτα, να χτυπάμε το χέρι στο γραφείο, να κλείνουμε με δύναμη το συρτάρι ή πολύ απλά να ξεσπάμε σε κλάματα. Και όταν επιστρέφουμε ψυχολογικό ράκος στο σπίτι, το μόνο που σκεφτόμαστε είναι αντί να… εγκληματίσουμε να αλλάξουμε δουλειά -παρότι μας ικανοποιεί-, διότι δεν αντέχουμε άλλο αυτό το σπάσιμο νεύρων.

Από την άλλη, δεν έχουμε ούτε το λόγο, αλλά ούτε και τη διάθεση να προσεγγίσουμε τον εν λόγω συνάδελφο, για να «μοιραστούμε» μαζί του ανάλογες αγενείς τακτικές. Το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας σε ένα ήρεμο και φιλικό περιβάλλον.

Όμως, πολλές φορές το αυτονόητο μοιάζει να είναι το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο, οπότε και οι αρμονικές σχέσεις μεταξύ συναδέλφων φαντάζουν σαν κάτι το εξωπραγματικό.

Πρόσφατη έρευνα στην Αγγλία έδειξε ότι το 90% των εργαζομένων αισθάνεται θυμό τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, εξαιτίας κάποιου ενοχλητικού συναδέλφου, ενώ αρκετοί είναι εκείνοι που χάνουν την ψυχραιμία τους καταφεύγοντας σε φωνές, λεκτικά ξεσπάσματα ή παθαίνοντας κατάθλιψη.

 

Αυτό που με «χαλάει»…

Ένα τέτοιο καθημερινό, ή αρκετά συχνό, αρνητικό βίωμα, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και σωστά, συνιστά μια πρώτης τάξεως πηγή εργασιακού στρες που καταβάλλει τον εργαζόμενο ψυχικά και σωματικά, εξηγεί η κα Κασσιανή Μαδεμλή, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια. Έτσι, μπορεί εξαιτίας ενός δύστροπου… διπλανού και χωρίς να υπάρχει κάποιο οργανικό αίτιο, να εμφανίζουμε πόνους στο στήθος, συχνούς πονοκεφάλους, αϋπνία, ταχυκαρδία, τρίξιμο των δοντιών, προβλήματα πέψης, εξασθενημένο ανοσοποιητικό (συχνά κρυώματα, αλλεργίες κ.λπ.), ζαλάδες κ.ά.

Όσον αφορά το ψυχολογικό κομμάτι τα πράγματα είναι εξίσου δυσάρεστα, υπογραμμίζει η ειδικός. Νιώθουμε έντονη ανησυχία, ανεξήγητη ανυπομονησία, είμαστε ευέξαπτοι και αναπτύσσουμε την πεποίθηση ότι είμαστε ανυπεράσπιστοι. Άλλα «κλασικά» συναισθήματα είναι θυμός, υπερευαισθησία, απάθεια.

Το αποτέλεσμα είναι να καταλήγουμε σε προβληματικές συμπεριφορές, όπως η άρνηση ευθυνών -που σημαίνει μειωμένη απόδοση στην εργασία-, σε πολυφαγία ή απουσία όρεξης, αδιαφορία για το σεξ, κατάθλιψη καθώς και σε κατάχρηση αλκοόλ, τσιγάρου ή φαρμάκων. Ο λόγος είναι ότι σε ένα δεδομένο ανταγωνιστικό περιβάλλον όπως είναι το εργασιακό, μάς προστίθεται μια ακόμα αφορμή ώστε τα πράγματα να γίνουν ακόμα πιο δύσκολα και πιεστικά. Διότι εκτός από τους πιεστικούς ρυθμούς εργασίας πρέπει ανά πάσα στιγμή να είμαστε και έτοιμοι να δεχτούμε επίθεση από το «θηρίο», το οποίο με την πρώτη ευκαιρία θα καταφέρει να μας χαλάσει τη διάθεση και την καλή εικόνα ως επαγγελματίες.

Ως φυσική αντίδραση λοιπόν, οι άμυνές μας βρίσκονται σε συνεχή εγρήγορση, εμποδίζοντάς μας να χαλαρώσουμε και να συγκεντρωθούμε.

Άλλωστε, με όποιο τρόπο και αν αντιδράσουμε-με επιχειρήματα, εξαγριωμένα ή προσβλητικά- ο ενοχλητικός συνάδελφος δεν δείχνει να πτοείται στο ελάχιστο και μοιάζει πρακτικά αλώβητος.

Κατά την κ. Μαδεμλή, το ότι δυσκολευόμαστε να τον «βάλουμε στη θέση του» μας αναγκάζει να αποδεχτούμε ότι κάποιος είναι ισχυρότερος από εμάς, όχι λόγω θέσης ή προσόντων, αλλά εξαιτίας του ότι δεν ξέρουμε πώς να τον χειριστούμε.

Έτσι, του προσδίδουμε μια άτυπη εξουσία και ταυτόχρονα αναλαμβάνουμε το ρόλο του θύματος. Είναι λοιπόν αναμενόμενο, μια τέτοια διεργασία να οδηγήσει σε εσωτερικές συγκρούσεις, αφού ανασύρει στην επιφάνεια διάφορες συνειδητές ή υποσυνείδητες ανασφάλειές μας, που καταλήγουν σε συναισθήματα απογοήτευσης, μειονεξίας και θυμού προς τον εαυτό μας.

Σύμφωνα με την ψυχολόγο, αυτό είναι και το βασικό λάθος που θολώνει τις σκέψεις μας και μας μπλοκάρει από το να εξετάσουμε ψύχραιμα το πρόβλημα. Διότι το ζήτημα δεν είναι πώς θα … κατατροπώσουμε το συγκεκριμένο άτομο, αλλά το πώς θα εκπαιδευτούμε, ώστε οτιδήποτε κάνει ή λέει να μην έχει την παραμικρή σημασία για εμάς. Κοινώς να το «απομυθοποιήσουμε».

Και για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να επικεντρωθούμε στο πώς θα ενισχύσουμε μέσα μας τα θετικά συναισθήματα για το πρόσωπό μας, τα οποία ουσιαστικά πρώτοι -δοθείσης της αφορμής- τα θέτουμε υπό αμφισβήτηση.

Επομένως, αν μπαίνοντας στη διαδικασία να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα, αδράξουμε και την ευκαιρία να μάθουμε και κάποια πράγματα για εμάς τους ίδιους, τότε το μόνο σίγουρο είναι ότι θα βγούμε διπλά κερδισμένοι.

Εγώ ο … ενοχλητικός!

Αποδοχή, ζεστασιά, ενθάρρυνση, κατανόηση και αυτονομία είναι μερικές από τις βασικές ανάγκες που όλοι επιζητούμε να ικανοποιηθούν στο εργασιακό -και όχι μόνο- περιβάλλον. Βέβαια, δεν πρόκειται για κάτι τόσο εύκολο και απλό, γιατί πρώτα απ’ όλα προϋποθέτει ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε σε θέση να επικοινωνούμε ουσιαστικά με τον εαυτό και τους γύρω μας.

Με απλά λόγια, να μπορούμε να ακούμε, να μπαίνουμε στη θέση του άλλου και να ξέρουμε πότε να μιλάμε και πότε να σωπαίνουμε, διευκρινίζει η κ. Μαδεμλή.

Έχουμε, λοιπόν, ποτέ αναλογιστεί ότι μπορεί κάποιοι συνάδελφοι να μας εκνευρίζουν επειδή εμφανίζουν κοινά στοιχεία με εμάς, οπότε αν μας ευνοήσουν οι συνθήκες μπορεί να γίνουμε και εμείς ανάλογα ενοχλητικοί; Είναι πραγματικά ενδιαφέρον ότι, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, περίπου το 50% των εργαζομένων είναι ιδιαίτερα εριστικοί, οξύθυμοι και ανταγωνιστικοί στους χώρους εργασίας. Όμως, το πιο εντυπωσιακό είναι ότι πρόκειται για εκπροσώπους του ωραίου φύλου, μιας και το αντίστοιχο ποσοστό στους άνδρες υπολογίζεται σε λιγότερο από το 40%.

Υποτίθεται ότι οι γυναίκες διαθέτουν σε μεγάλο βαθμό αρετές όπως π.χ. διπλωματία, υπομονή και αυξημένη επικοινωνιακή ικανότητα, σχολιάζει η ψυχολόγος. Όμως, το γεγονός ότι έχουν ενεργή συμμετοχή σε επαγγέλματα καριέρας τις φέρνει αντιμέτωπες με πολλά και ποικίλα προβλήματα, που σχετίζονται με την ανισότητα στο χώρο εργασίας και την επαγγελματική διαφοροποίηση από τους άνδρες συναδέλφους.

Επίσης, συνήθως αντιδρούν και συμπεριφέρονται με βάση το συναίσθημα, με αποτέλεσμα να είναι πιο ευάλωτες στις προκλήσεις και τις πιέσεις. Διότι υπό το καθεστώς του διαρκούς και παρατεταμένου στρες, θεωρούν ότι σε κάθε περίπτωση εκείνες είναι οι θιγμένες και «βαφτίζουν» την υπερβολική συμπεριφορά τους απέναντι στους άλλους ως νόμιμη άμυνα. Όσον αφορά το άλλο φύλο, η επιθετική -με κάθε είδους προεκτάσεις- διάθεση στο χώρο εργασίας σχετίζεται με τα κοινωνικά πρότυπα που «απαιτούν» από τον άνδρα να είναι επιτυχημένος, δυναμικός, οικονομικά ισχυρός και σε κάθε περίπτωση ο καλύτερος από όλους τους άλλους… άνδρες.

Παρεξηγημένες συμπεριφορές

Υπάρχουν, ωστόσο, φορές που όλο τα δίκιο του κόσμου δεν είναι με το μέρος μας. Ρόλο σε αυτή την κατάσταση παίζουν διάφοροι παράγοντες, όπως η αποκλειστική επικέντρωση στον εαυτό και στις προσωπικές μας ανάγκες, η μη αποδοχή της διαφορετικότητας, ο ανταγωνισμός και τα έντονα συναισθήματα -π.χ. άγχος, θυμός, απελπισία, κατάθλιψη-, που σφραγίζουν τα μάτια και τα αυτιά μας απέναντι στην πραγματικότητα.

Αυτά και πολλά άλλα μας οδηγούν στο να μην αποδεχόμαστε το μερίδιο ευθύνης που μας αναλογεί όσον αφορά τις δυσλειτουργικές σχέσεις στο γραφείο. Ενδεικτικό λάθος είναι οι προκατειλημμένες ερμηνείες για τη συμπεριφορά του άλλου και η παρερμηνεία των κινήτρων του, αναφέρει η ψυχολόγος.

Για παράδειγμα, αν πιστεύουμε ότι ο συνάδελφός μας στη δουλειά είναι ιδιότροπος, ό,τι και να κάνει θα τον αντιμετωπίζουμε ως τέτοιο.

Έτσι, αναπτύσσουμε την τάση να του προσδίδουμε ένα μόνιμο αρνητικό χαρακτηρισμό-ετικέτα, γεγονός που αλλοιώνει το κριτήριό μας και οδηγεί σε δυσάρεστες καταστάσεις στον εργασιακό χώρο. Ο μόνος τρόπος για να βελτιώσουμε την επικοινωνία μας με τους συναδέλφους και κατ’επέκταση να αποφύγουμε τη διαιώνιση αδιέξοδων συγκρούσεων είναι να μην είμαστε απόλυτοι ή αυστηροί, αλλά συνεπείς τόσο με τους άλλους όσο και με τον εαυτό μας, συμβουλεύει η ειδικός.

 

ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ

• Πρώτη μας φροντίδα ο εαυτός μας. Υιοθετούμε σωστές διατροφικές συνήθειες ώστε να ενισχύσουμε τον οργανισμό μας και επιδιώκουμε να έχουμε φυσιολογικό ύπνο, για καθαρό μυαλό και ανανεωμένη διάθεση.
• Οργανώνουμε το χρόνο μας. Δίνουμε προτεραιότητα στις πιο επείγουσες υποχρεώσεις, θέτοντας πρακτικούς και ρεαλιστικούς στόχους. Καλύτερα τα δύσκολα να τα αφήνουμε όταν θα είμαστε πιο παραγωγικοί και τα απλά, όταν νιώθουμε «πεσμένοι».
• Θέτουμε σαφή όρια. Πρέπει να μάθουμε να λέμε «όχι» με ευγενικό αλλά τελεσίδικο τρόπο.
• Ενισχύουμε την κοινωνικότητά μας. Το να μοιραζόμαστε τα συναισθήματά μας με ανθρώπους εμπιστοσύνης μπορεί να αποτελέσει την αρχή για την επίλυση των προβλημάτων στον εργασιακό χώρο.
• Συμπεριφερόμαστε ως επαγγελματίες. Άρα, δεν αναλωνόμαστε σε άσκοπες συζητήσεις, επικεντρωνόμαστε στο αντικείμενο της δουλειάς μας, προσπαθούμε να είμαστε συνεργάσιμοι με όλους και κρατάμε τις αποστάσεις από τον δύσκολο συνάδελφο.
• Πάντοτε θυμόμαστε: Ενδιαφέρουσα ζωή έχουμε και εκτός…γραφείου, γεγονός που στις δύσκολες οφείλουμε να λαμβάνουμε υπόψη μας.